कापूस लागवडीच्या तंत्रज्ञानाचा देशपातळीवर गौरव
परभणी : कापूस या पिकासदर्भात स्वतःचे तंत्रज्ञान विकसित करून असंख्य शेतकऱ्यांना या तंत्रज्ञानाचा लाभ मिळवून देणारे ज्येष्ठ कृषी तज्ज्ञ श्रीरंग देवबा लाड तथा दादा लाड यांना भारत सरकारने पद्मश्री हा नागरी सन्मान जाहीर केला आहे.
प्रत्येक भागानुसार कपाशी लागवडीच्या वेगवेगळ्या पद्धती आहेत. यामध्ये मातीचा प्रकार तसेच पाण्याची उपलब्धता इत्यादी गोष्टींचा विचार केला जातो. परंतु या सगळ्या पद्धतींमध्ये जर आपण परभणी जिल्ह्यातील दैठणा या गावचे श्रीरंग देवबा लाड यांचे लागवड तंत्रज्ञान कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरले आहे. दादा लाड यांच्या तंत्रज्ञानामध्ये कपाशीचे लागवड करताना योग्य अंतर आणि गरजेनुसार संतुलित खतांचा वापर इत्यादी गोष्टींना खूप महत्त्व आहे व त्यासोबतच झाडाची उंची कमी ठेवण्याची शिफारस व त्याकरता झाडाचे गळफांदी कापणे इत्यादी महत्त्वाच्या गोष्टींचा समावेश होतो. विशेष म्हणजे त्यांच्या या तंत्रज्ञानाला नवी दिल्ली येथील आयसीएआर म्हणजेच भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने देखील मान्यता दिलेली आहे. नुकतीच वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठानेही त्यांना डॉक्टर ऑफ सायन्स ही सन्माननीय पदवी बहाल केली आहे.
…असे आहे दादा लाड यांचे कापूस तंत्रज्ञान
गळफांदी कापून, झाडाची उंची कमी ठेवून कापूस उत्पादनवाढीचे तंत्र भारतीय किसान संघाचे दादा लाड यांनी विकसित केले आहे. असे केल्याने एकरी कमीत कमी १५ ते २१ क्विंटल उत्पादन येऊ शकते. या तंत्राला नवी दिल्ली येथील भारतीय कृषी संशोधन परिषद (आयसीएआर)ने मान्यता दिली आहे. महाराष्ट्रासह परभणी जिल्ह्यातील शेकडो शेतकरी या तंत्राचा वापर करून समाधानकारक उत्पादन घेत आहेत. या तंत्राचा मराठवाडा, खानदेश व विदर्भातील शेतकरी वापर करून समाधानकारक उत्पादन घेत आहेत. या संदर्भात परभणी जिल्ह्यातील शेतकर्यांना मोठा फायदा झाला आहे. गंगाखेड तालुक्यातील मसला गावातील शिवाजी गंगाधर शिंदे हे चार एकर कापूस लागवडीतून एकरी २४ क्विंटल उत्पादन घेण्यात यशस्वी झाले आहेत, तर परभणी येथील बद्रीनाथ नारायण सोनी हे जनकल्याण समितीचे अध्यक्ष आहेत. सोनी यांनी या तंत्राचा प्रचार आणि प्रसार केला आहे. स्वतः शेतात या तंत्राचा अवलंब केला. मानवत तालुक्यातील मंगरूळ येथील अशोक देशमाने, सेलू तालुक्यातील डासाळा गावातील विठ्ठल गजमल या शेतकर्यांनी चार एकरांतून कापसाचे किफायतशीर उत्पादन घेतले आहे.
